در فرایندهای صنعتی و به ویژه در جوشکاری، کنترل فشار گاز و جریان آن، نقش مهمی در کیفیت نهایی کار دارد. بسیاری از افراد تازه کار یا حتی تکنسینهای نیمه حرفهای، مانومتر (Manometer) و فلومتر(Flowmeter) را با یکدیگر اشتباه میگیرند و نمیدانند کاربرد هر کدام چیست و تفاوت مانومتر و فلومتر چه می باشد
. این در حالی است که هر دوی آنها در کنار هم استفاده میشوند، اما وظایف متفاوتی دارند. در این مقاله از سایت تجهیزات جوشکاری تکنیکال صنعت به طور کامل تفاوت مانومتر و فلومتر را بررسی خواهیم کرد و نکاتی را نیز در موضوع خرید و نگهداری این تجهیزات و انواع آنها بیان می کنیم.
مانومتر چیست و چه کاربردی دارد؟
مانومتر یا گیج فشار گاز ابزاری برای اندازهگیری فشار گاز درون سیلندر میباشد. این دستگاه در جوشکاری برای کنترل و تنظیم فشار گازهایی مانند اکسیژن، دی اکسید کربن، استیلن و آرگون کاربرد دارد.
مانومتر به افراد نشان میدهد که گاز درون سیلندر چه فشاری دارد و با استفاده از پیچ تنظیم میتوان مقدار خروجی را متناسب با نوع کار خود تغییر داد.
در فرایندهای جوشکاری با گاز محافظ مانند تیگ TIG یا میگ MIG ، فشار گاز باید کاملاً دقیق باشد. زیرا اگر فشار بیش از حد باشد، باعث هدررفت گاز و پاشش میشود و اگر کمتر از مقدار لازم باشد، کیفیت جوش افت شدیدی پیدا میکند، به همین دلیل است که مونومتر یکی از تجهیزات اصلی در هر کارگاه جوشکاری به حساب میآید.
برای آشنایی بیشتر با این دستگاه بهتر است اجزای اصلی مانومتر را نیز بشناسیم:
- گیج فشار بالا برای نمایش فشار گاز داخل سیلندر
- گیج فشار پایین برای نمایش فشار خروجی تنظیم شده
- پیچ تنظیم فشار برای کاهش یا افزایش فشار خروجی
- سوپاپ ایمنی برای جلوگیری از انفجار و ورودی و خروجی گاز برای اتصال به سیلندر و شیلنگ انتقال گاز
فلومتر چیست و چه نقشی در جوشکاری دارد؟
در امر بررسی تفاوت مانومتر و فلومتر باید به طور جداگانه هر یک را بشناسید. فلومتر یا دبی سنج گاز، ابزاری است که حجم یا دبی جریان گاز را در واحد زمان اندازهگیری میکند. فلومتر به شما نشان میدهد چه مقدار گاز در دقیقه از سیلندر خارج میشود. برای مثال در جوشکاری آرگون معمولاً مقدار ۱۵ تا ۲۵ لیتر در دقیقه دبی گاز لازم است. فلومتر به جوشکار کمک میکند تا این مقدار به صورت دقیق تنظیم کرده و مصرف گاز را کنترل کند.
فلومتر نقشی کلیدی در کنترل مصرف گاز محافظ دارد، زیرا اگر جریان گاز بیش از حد باشد، باعث ایجاد تلاطم در حوضچه جوش شده و کیفیت جوش افت میکند. علاوه بر این هزینهها نیز افزایش مییابد. در نقطه مقابل، اگر مقدار گاز کم باشد، اکسیژن موجود در هوا وارد منطقه جوش شده و اکسید شدن و تردی فلز اتفاق میافتد. به همین دلیل است که انتخاب فلومتر مناسب و تنظیم صحیح آن به صورت مستقیم بر کیفیت و استحکام جوش تاثیرگذار است.
اجزای تشکیل دهنده یک فلومتر استاندارد شامل موارد زیر هستند؛
- لوله شیشهای مدرج برای نمایش میزان جریان گاز
- شناور برای تعیین مقدار دبی
- پیچ کنترل جریان برای افزایش کاهش مقدار دبی
- ورودی و خروجی گاز برای اتصال به شلنگ و مشعل جوشکاری
تفاوتهای مانومتر و فلومتر
حالا نوبت به تفاوت مانومتر و فلومتر می رسد. مانومتر و فلومتر که از تجهیزات پرکاربرد در صنایع مختلف و مخصوصاً در صنعت جوشکاری به شمار میآیند، تفاوتهایی با یکدیگر دارند که آن ها را بررسی خواهیم کرد.
تفاوت در نوع اندازه گیری
مانومتر ابزاری برای اندازهگیری فشار گاز درون سیلندر یا سیستم است این دستگاه به جوشکار یا تکنسین نشان میدهد که فشار داخلی سیلندر چقدر است و امکان تنظیم فشار خروجی را فراهم میکند، در حالی که فلومتر به جای فشار گاز حجم جریان گاز یا دبی را در واحد زمان اندازهگیری میکند. به عبارتی سادهتر فلومتر مشخص میکند چه مقدار گاز در دقیقه از سیلندر به سمت مشعل یا نازل جوشکاری در حال خروج است.
تفاوت در واحد اندازه گیری
واحد اندازهگیری مانومتر معمولاً بار(Bar) یا PSI است که نشان دهنده فشار گاز میباشد، اما در مقابل، واحد فلومتر بر حسب لیتر بر دقیقه (L/min) یا سانتی متر مکعب بر دقیقه (cc/min) میباشد که حجم گاز عبوری را در مدت زمان مشخص نشان میدهد. همین تفاوت مانومتر و فلومتر در واحد ها، مشخص میکند که هر کدام وظیفهای کاملاً مجزا دارند.
تفاوت در جایگاه نصب
مانومتر به صورت مستقیم روی شیر سیلندر گاز نصب میشود و اولین نقطه کنترل گاز محسوب میشود. اما فلومتر با توجه به وظیفهای که دارد، در مسیر خروجی گاز قرار میگیرد. این ترتیب نصب باعث میشود ابتدا فشار کنترل شود و سپس جریان گاز برای مصرف بهینه تنظیم گردد.
تفاوت در کاربرد صنعتی
مانومتر بیشتر به جنبه ایمنی و فلومتر بیشتر به جنبه اقتصادی و کیفیتی مربوط میشود. به این دلیل که مانومتر برای ایمنی سیستم و کنترل فشار سیلندر ضروری است، اما فلومتر نقش کنترل کیفیت و بهینهسازی مصرف گاز را بر عهده دارد.
تفاوت در ساختار و اجزا
مانومتر شامل دو گیج فشار بالا و پایین، پیچ تنظیم فشار و سوپاپ ایمنی میباشد، در حالی که فلومتر دارای یک لوله شیشهای مدرج با شناور و پیچ کنترل دبی است. این تفاوت در طراحی، نتیجه تفاوت در کارکرد این دو وسیله میباشد.
همچنین بخوانید: برش پلاسما برای چه فلزاتی است؟
جدول مقایسه مانومتر و فلومتر در صنایع مختلف
تفاوت مانومتر و فلومتر در صنایع مختلف را طی جدول زیر بررسی می کنیم؛
| ویژگی | مانومتر (Manometer) | فلومتر (Flowmeter) |
| کاربرد | اندازه گیری فشار | اندازه گیری دبی جریان |
| خروجی | مقدار فشار (bar, PSI, Pa) | نرخ جریان (L/min, m³/h) |
| مزیت | دقت بالا در سنجش فشار | کنترل و پایش جریان سیال |
| محدودیت | فقط فشار را نشان میدهد. | وابسته به نوع و شرایط سیال |
سخن آخر
در این مطلب با تفاوت مانومتر و فلومتر به صورت کامل آشنا شدید. به طور خلاصه مانومتر برای ایمنی و جلوگیری از خطرات احتمالی، فشار گاز را کنترل میکند و فلومتر برای بهبود کیفیت جوش و کاهش هدر رفت گاز، میزان جریان گاز را تحت کنترل دارد. بنابراین انتخاب و استفاده همزمان از این دو وسیله، بهترین راه برای دستیابی به ایمنی، صرفهجویی اقتصادی و کیفیت بالای جوشکاری میباشد. برای خرید فلومتر و مانومتر باکیفیت، فروشگاه تجهیزات جوشکاری تکنیکال صنعت پاسخگوی نیاز جوشکاران گرامی است.
